Xếp hạng 10 loại gỗ quý hiếm ở Việt Nam và thế giới

Từ xưa đến nay, các loại cây gỗ quý luôn chiếm giữ một sức hút đặc biệt đối với những người có niềm đam mê đồ gỗ. Chúng không chỉ nổi bật bởi những đường vân huyền ảo, màu sắc độc nhất mà còn quý giá bởi sự khan hiếm trên thị trường. Đây cũng là lý do giúp những loại gỗ này trở thành vật liệu được săn đón hàng đầu trong lĩnh vực chế tác nội thất cao cấp. Để khám phá chi tiết về các dòng gỗ hiếm tốt nhất hiện nay, quý khách hãy cùng Hưng Phát Sài Gòn theo dõi bài viết này nhé.

Gỗ quý là gì?

Gỗ quý là các loại gỗ tự nhiên nhưng có giá trị kinh tế cao và mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tâm linh, tinh thần. Điểm đặc biệt của loại gỗ này đó là số lượng cực kỳ ít ỏi trong tự nhiên và nằm trong danh sách các loại gỗ được bảo vệ của Sổ đăng ký Quốc gia về Thực vật. Điều này có nghĩa là tất cả các hình thức khai thác gỗ hiếm cho mục đích thương mại đều sẽ bị cấm nhằm giúp chúng tránh khỏi nguy cơ bị tuyệt chủng.

Mặc dù có sự khác biệt về chủng loại nhưng nhìn chung, các loại gỗ được xếp vào hàng quý hiếm đều sở hữu đường vân độc đáo, màu sắc tự nhiên, hương thơm thoang thoảng cùng độ bền ấn tượng. Chính những yếu tố khác biệt này đã giúp cho chúng trở nên đắt đỏ và giá trị gấp nhiều lần so với các loại gỗ phổ thông trên thị trường.

Hiện nay, ngành gỗ hiếm quý tại Việt Nam đang phải đối diện trực tiếp với nhiều khó khăn. Bởi lẽ, dù có giá trị đắt đỏ nhưng nhu cầu sử dụng của các loại gỗ này trên thị trường luôn nằm ở mức rất cao. Nhưng nguồn cung của nó trong môi trường tự nhiên lại đang dần suy kiệt khiến giá thành bị đẩy lên gấp nhiều lần. Điều này dẫn đến thực trạng các loại gỗ giá trị liên tục bị khai thác trái phép, qua đó đòi hỏi sự quản lý, bảo vệ vô cùng nghiêm ngặt từ nhà nước và ý thức của người dân.

Danh sách các nhóm cây gỗ quý hiếm ở Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia được mẹ thiên nhiên ưu ái với danh xưng “rừng vàng, biển bạc”. Nhờ lợi thế này mà các loại cây thân gỗ ngày càng phát triển mạnh với đa dạng chủng loại, nhưng nhìn chung sẽ được chia thành hai nhóm chính, cụ thể:

1. Gỗ Nhóm I: Nhóm gỗ quý

Nằm trong danh sách gỗ nhóm I chính là các loại gỗ sở hữu vẻ đẹp thuộc hàng cực phẩm trong thế giới gỗ hiện nay. Theo đó, các loại gỗ này đều có vân thớ với đường nét đặc trưng, màu sắc đẹp cùng hương thơm dịu nhẹ, tự nhiên. (1)

Không chỉ vậy, độ bền của nhóm gỗ này cũng rất cao với giá trị có thể lên đến hàng trăm năm và mang lại giá trị kinh tế lớn. Hiện nay, các loại gỗ có trong danh sách gỗ nhóm I gồm có gỗ Hương, gỗ Gụ, gỗ Trắc và gỗ Mun.

2. Gỗ Nhóm IA: Nhóm gỗ cực kỳ quý hiếm, cấm khai thác

Các loại gỗ tự nhiên thuộc nhóm IA là những loại cây cực kỳ quý hiếm và có nguy cơ bị tuyệt chủng rất cao. Đây là những loại đã được ghi tên trong Sách đỏ Việt Nam và bị nghiêm cấm khai thác, sử dụng cho mục đích thương mại. Nổi bật trong số đó chính là những loại gỗ như Bách Xanh, Hoàng Đàn, Thông Đỏ và gỗ Sưa.

Cẩm nang nhận biết các dòng gỗ quý (dành cho người mới)

Các loại gỗ được đánh giá là quý hiếm trên thế giới và ở Việt Nam luôn khiến nhiều người phải trầm trồ vì vẻ đẹp, sự quý hiếm mà nó mang lại. Tuy nhiên, vì sở hữu giá trị cao và nguồn cung khan hiếm nên chúng rất dễ bị làm giả. Vì vậy, nếu quý khách đang muốn phân biệt chất liệu gỗ giá trị thì hãy tham khảo cẩm nang nhận biết dưới đây nhé:

1. Nhận biết qua thị giác

Nếu vân tay của mỗi người là bộ phận độc nhất để nhận diện thì vân gỗ cũng mang chức năng tương tự. Mỗi loại sẽ mang một nét đặc trưng riêng biệt mà anh chị có thể nhận biết dễ dàng bằng thị giác, chẳng hạn như một số loại gỗ sau:

• Gỗ Sưa: Đường vân nổi huyền ảo ở cả 4 mặt gỗ.
• Gỗ Trắc: Vân chìm tự nhiên vào trong thớ gỗ, đường vân xoắn lượn giống như những đám mây.
• Gỗ Cẩm: Từng đường vân vằn da báo trông cực kỳ mạnh mẽ, loang lổ tựa như da báo.
• Gỗ Gụ: Đường vân thẳng đều, có tâm tròn hình hoa đẹp mắt.
• Gỗ Lim: Cấu trúc gỗ dạng vân xoắn khá đẹp mắt.

2. Nhận biết qua khứu giác

Phần lớn các cây gỗ của Việt Nam đều sở hữu mùi hương nhẹ nhàng khá đặc trưng. Đương nhiên, giữa mỗi loại cũng sẽ có mùi thơm riêng biệt nên quý khách có thể cạo nhẹ bề mặt và trực tiếp ngửi, phân biệt như sau:

• Gỗ Hương: Hương thơm tỏa ra rất dịu nhẹ, thoang thoảng và rất dễ chịu.
• Gỗ Sưa: Mùi thơm tỏa ra cực kỳ thanh khiết, phảng phất chút thơm mát của hương trầm.
• Gỗ Trắc: Khi ngửi có mùi chua nhẹ nhưng lại không quá hắc khó chịu.
• Gỗ Pơ Mu: Hương thơm nồng đặc trưng rất dễ nhận biết.

3. Nhận biết qua xúc giác

Ngay từ cái chạm nhẹ vào, quý khách cũng có thể cảm nhận được sự khác biệt giữa riêng từng loại gỗ. Đây cũng là yếu tố quan trọng được sử dụng để phân biệt các loại gỗ quý với nhau, điển hình như:

• Gỗ Lim, Gụ và Trắc: Gỗ có tỷ trọng lớn nên khi cầm sẽ có cảm giác rất nặng, chắc chắn.
• Gỗ Sưa: Có kết cấu cứng nhưng trọng lượng lại nhẹ hơn so với gỗ Trắc.
• Gỗ Pơ Mu: Trọng lượng nhẹ hơn so với các loại khác, nhưng tổng thể vẫn rất đanh chắc.

4. Phương pháp thử đốt hoặc ngâm nước

Một mẹo rất hay mà quý khách có thể dùng để nhận biết các loại cây quý hiếm ở Việt Nam đó là thử đốt hoặc ngâm nước. Với phương pháp này, quý khách có thể trực tiếp cảm nhận được sự khác biệt của từng loại gỗ, chẳng hạn:

• Gỗ Sưa: Khi đốt sẽ tỏa ra hương thơm dịu nhẹ, tàn tro sau khi đốt có màu trắng ngà.
• Gỗ Trắc: Lúc đốt, tinh dầu trong gỗ sẽ nổ lách tách, đồng thời có khói thơm nhẹ bay ra.
• Gỗ Hương: Khi ngâm nước sẽ chuyển sang màu xanh chè.

Bảng xếp hạng thứ tự các cây gỗ quý giá nhất Việt Nam

Việt Nam là quốc gia sở hữu tài nguyên đất dồi dào, màu mỡ và đa dạng. Đây là một lợi thế rất lớn trong việc tạo ra sự phong phú của các loại cây quý hiếm. Trong đó, thứ tự xếp hạng của các loại gỗ này sẽ gồm có:

1. Gỗ Sưa

Đây được xem là loại gỗ nổi tiếng và quý hiếm nhất của Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại. Đặc trưng của loại gỗ này đó chính là đường vân nổi ở cả 4 mặt, đồng thời có hương thơm thoang thoảng như hương trầm. Khi đốt, gỗ Sưa sẽ có tàn tro màu trắng đục với kết cấu vừa cứng vừa dẻo.

Vì độ quý thuộc hàng top nên giá trị của loại gỗ này cũng vô cùng đắt đỏ. Do đó mà chúng chủ yếu được dùng để làm đồ mỹ nghệ cao cấp, nội thất cho giới sưu tầm hay làm vật phẩm tâm linh như tượng Phật, vòng tay.

2. Gỗ Trắc

Trong danh sách các dòng gỗ quý, gỗ Trắc là loại cây có độ cứng rất cao và trọng lượng nặng. Loại gỗ này nổi bật với thớ gỗ mịn, đường vân xoắn chìm trông giống như những đám mây trời. Vì chứa nhiều tinh dầu nên bề mặt của gỗ Trắc có độ bóng cao, đồng thời thoang thoảng mùi chua nhẹ không hăng.

Hiện nay, gỗ Trắc được chia thành 3 loại chính đó là Trắc Đen, Trắc Đỏ, Trắc Vàng. Trong đó, gỗ Trắc Đỏ là loại có giá trị cao nhất. Cũng chính vì sở hữu độ cứng cao nên loại gỗ này thường được dùng làm bàn ghế, giường tủ cao cấp, tượng tạc hay đồ thủ công mỹ nghệ tinh xảo.

3. Gỗ Mun

Gỗ Mun là chất liệu dễ nhận biết nhờ sở hữu gam màu đen huyền bí với 2 sắc thái đặc trưng: đen tuyền hoặc sọc đen trắng. Đây cũng là một trong các dòng gỗ quý có trọng lượng rất cứng và nặng nên có thể chìm trong nước. Từng thớ gỗ mịn màng càng dùng lâu sẽ càng trở nên sáng bóng như sừng. Với nét đặc trưng này, gỗ Mun thường được ưu tiên sử dụng để tạc tượng, làm đũa, hộp trà, tranh điêu khắc cùng các món đồ nội thất cần lột tả vẻ đẹp sang trọng, quyền lực.

4. Gỗ Hương (Giáng Hương)

Ngay từ cái tên, quý khách sẽ nhanh chóng cảm nhận được mùi thơm dịu nhẹ rất khó nhầm lẫn. Gam màu đặc trưng của gỗ là màu nâu hồng hoặc đỏ sẫm, vân gỗ đẹp và có chiều sâu ấn tượng. Khi ngâm vào nước, quý khách sẽ thấy màu nước dần chuyển sang màu xanh chè dễ nhận biết.

Hiện nay, gỗ Hương được sử dụng phổ biến để chế tác salon, bàn ghế, giường tủ, sàn nhà hay đồ mỹ nghệ cao cấp, cần độ bền cao. Đặc biệt, mùi hương của gỗ còn tạo ra cảm giác thư giãn, nhẹ nhàng giúp không gian sống thêm phần thoải mái, dễ chịu.

5. Gỗ Gụ

Gỗ Gụ là loại gỗ quý tự nhiên nổi tiếng với các thớ gỗ thẳng đẹp, đường vân uyển chuyển với gam màu vàng trắng khi mới khai thác. Sau khi để lâu, màu sắc của gỗ sẽ dần chuyển sang màu nâu sẫm có bề mặt rất bóng đẹp, đồng thời mùi chua của nó cũng không hăng mà lại thoang thoảng nhẹ nhàng.

Dân gian ta từ xưa vẫn nổi tiếng với câu nói “Sập gụ tủ chè” và điều này cũng cho chúng ta thấy được tầm quan trọng của chất liệu này trong chế tác nội thất. Theo đó, chất liệu gỗ Gụ thường được dùng để đóng nội thất với các sản phẩm như bàn ghế, giường tủ và sập mang phong cách cổ điển.

6. Gỗ Lim

Nếu anh chị đã từng nghe qua nhóm “tứ thiết” Đinh – Lim – Sến – Táu của Việt Nam thì chắc chắn sẽ biết đến gỗ Lim trong danh sách này. Đây là loại có kết cấu rất cứng, khi cầm nặng tay cho cảm giác chắc chắn. Màu sắc đặc trưng của chúng thường biến đổi từ màu nâu cho đến nâu thẫm, vân gỗ có dạng xoắn rất đẹp mắt.

Nhờ sở hữu độ cứng cao cùng khả năng chịu lực cực tốt mà loại gỗ này thường dùng để làm cột, kèo, xà nhà hoặc cửa chính. Đây là những bộ phận có vai trò nâng đỡ kết cấu tổng thể nên việc sử dụng gỗ Lim sẽ giúp tuổi thọ ngôi nhà có thể kéo dài đến hơn trăm năm.

7. Gỗ Pơ Mu

Gỗ Pơ Mu cũng thuộc các dòng gỗ quý nổi tiếng với mùi thơm nồng vô cùng đặc trưng có tác dụng xua đuổi côn trùng. Màu sắc đặc trưng của gỗ thường thiên về màu vàng nhạt, thớ gỗ mịn, đường vân đẹp và có trọng lượng nhẹ hơn so với các loại gỗ hiếm khác. Tuy nhiên, không vì thế mà chúng lại đánh mất đi độ đanh chắc và bền bỉ vốn có. Hiện nay, gỗ Pơ Mu được ưa chuộng để làm trần nhà, vách ốp tường, sàn, bồn tắm, đồ mỹ nghệ và chiếu hạt gỗ.

8. Gỗ Cẩm Lai

Gỗ Cẩm Lai là loại gỗ thuộc họ Cẩm và có gam màu nâu hồng đặc trưng, xen lẫn là các đường vân đen cực kỳ sắc nét. Loại gỗ này cũng nổi tiếng vì độ cứng cao, thớ gỗ mịn và khá giòn, dễ dàng gia công. Chính đặc điểm này giúp loại gỗ này thường được ưu tiên sử dụng để đóng các món đồ nội thất yêu cầu độ bền cao, chẳng hạn như bàn ghế, tủ kệ hay đồ thủ công mỹ nghệ.

9. Gỗ Gõ Đỏ (Hồ Bì)

Gỗ Gõ Đỏ cũng nằm trong danh sách quý hiếm và thuộc họ nhà Đậu. Đặc trưng của loại gỗ này đó là sở hữu vân gỗ lớn, hình dáng giống như ngọn núi hoặc xen kẽ các giác đen vàng cực kỳ dễ nhận biết.

Màu của gỗ là màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, càng để lâu thì màu gỗ sẽ càng thêm đẹp mắt. Gỗ Gõ Đỏ cũng có trọng lượng rất cứng và nặng nên thường được ứng dụng trong nội thất cao cấp, điển hình như: sàn nhà, cầu thang, cửa, sập giường, bàn ghế, lục bình.

10. Gỗ Bách Xanh

Gỗ Bách Xanh có nguồn gốc chủ yếu từ các nước Đông Nam Á. Loại gỗ này nổi tiếng với mùi thơm dịu nhẹ, đường vân gỗ đẹp và có màu vàng, nâu hoặc xanh nhạt đặc trưng. Hiện nay, gỗ Bách Xanh là loại gỗ thuộc nhóm IA cấm khai thác nên phải nói là cực kỳ quý hiếm. Ứng dụng của loại gỗ này trong đời sống chủ yếu được dùng để làm đồ mỹ nghệ, vật phẩm tâm linh hay chiết xuất tinh dầu.

Vai trò của các cây gỗ quý với nền kinh tế và ngành lâm nghiệp

Các loài cây thân gỗ với giá trị đắt đỏ đã tác động trực tiếp đến hai lĩnh vực rất được quan tâm của Việt Nam, bao gồm kinh tế và lâm nghiệp. Đối với mỗi lĩnh vực, sức ảnh hưởng của chúng là hoàn toàn khác nhau và điều này được thể hiện như sau:

• Đối với nền kinh tế: Các sản phẩm được làm từ gỗ hiếm trên thị trường luôn có giá trị cao. Đây là một điểm cộng rất lớn giúp các doanh nghiệp, địa phương và người dân cải thiện kinh tế của mình. Nếu được xuất khẩu ra nước ngoài, giá trị của nó sẽ càng cao hơn, đồng thời tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động, nhất là ở khu vực miền núi.
• Đối với ngành lâm nghiệp: Trong lâm nghiệp, các dòng gỗ hiếm được xem là nguồn nguyên liệu quý giá cho các ngành công nghiệp chế biến, sản xuất đồ gỗ. Tuy nhiên, chính nhu cầu ngày càng tăng cao đã khiến cho việc khai thác gỗ ngày càng trở nên bừa bãi, yêu cầu việc bảo vệ phải thật sự nghiêm ngặt.

Nguồn tài nguyên gỗ quý phân bổ như thế nào tại Việt Nam?

Như đã nhấn mạnh, Việt Nam là một quốc gia sở hữu nguồn đất phong phú và được thiên nhiên ban tặng điều kiện khí hậu lý tưởng. Do đó, đây được xem là nơi phát triển của nhiều loại gỗ hiếm và phân bổ rộng rãi ở 3 miền đất nước, tập trung phổ biến ở các khu vực sau:

• Bắc Trung Bộ: Đây là khu vực nổi tiếng với địa hình rừng núi cùng khí hậu nhiệt đới ẩm. Trong đó, các tỉnh như Hà Tĩnh, Nghệ An và Quảng Bình nổi tiếng với các loại gỗ Trầm Hương, Hoàng Đàn và Mun Sọc.
• Tây Nguyên: Sở hữu diện tích rừng lớn thuộc hàng top trong nước, Tây Nguyên gây ấn tượng với hệ sinh thái phong phú. Nơi đây chính là trung tâm phát triển của rất nhiều loại gỗ thuộc hàng đắt đỏ như Gụ Lau, Trắc Đỏ Đen, Giáng Hương hay Cẩm Lai. Trong đó, các tỉnh như Đắk Lắk, Gia Lai và Đắk Nông đang nắm giữ nguồn tài nguyên rừng đa dạng bậc nhất với nhiều chủng loại khác nhau.
• Tây Bắc: Các tỉnh ở khu vực Tây Bắc như Sơn La, Điện Biên, Lào Cai vốn có địa hình cao, khí hậu ôn đới. Điều này đã tạo điều kiện sống lý tưởng cho các dòng gỗ như Giáng Hương, Pơ Mu hay Sưa Đỏ.
• Vùng Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ: Dù không chiếm số lượng đông đảo như khu vực miền Bắc nhưng các tỉnh Bình Thuận, Bình Phước hay Ninh Thuận vẫn mọc nhiều loài gỗ hiếm. Điển hình gồm có Giáng Hương Campuchia, Sưa Trắng hay Cẩm Lai Bông.
• Rừng ngập mặn ven biển: Nằm trong hệ sinh thái rừng ngập mặn, nhiều loại cây quý như cây Mắm Đen, Gõ Biển vẫn đang sinh trưởng mạnh và thuộc diện đang được lên kế hoạch bảo tồn.

Ứng dụng của gỗ quý trong đời sống

Gỗ hiếm là một loại vật liệu quý với những ưu điểm về vẻ ngoài, hương thơm, màu sắc và độ bền. Chính vì vậy mà khả năng sử dụng loại của gỗ này cũng không quá phổ biến như ứng dụng gỗ tự nhiên thông thường mà sẽ thường dao động trong hai lĩnh vực chế tác sau:

1. Đồ gỗ mỹ nghệ

Đồ gỗ mỹ nghệ là các sản phẩm được chế tác thủ công với vẻ đẹp mang hơi hướng nghệ thuật, kết hợp cùng hoa văn tinh xảo, cầu kỳ. Chính vì vậy, việc sử dụng chất liệu gỗ tốt sẽ giúp cho sản phẩm nhanh chóng phát huy tối đa các tính chất tuyệt diệu như đường vân uyển chuyển, màu sắc độc đáo và đặc biệt là hương thơm thoang thoảng, dịu nhẹ.

Hiện nay, các sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ thường được chế tác từ các loại gỗ quý bao gồm tượng Phật, tượng Tam Đa, Tỳ Hưu, Quan Công, tranh điêu khắc hay lục bình.

2. Đồ trang trí nội thất

Gỗ cũng là một chất liệu tuyệt vời được ứng dụng phổ biến trong lĩnh vực nội thất, đặc biệt là các sản phẩm giúp không gian thêm xinh đẹp, ấn tượng. Một số sản phẩm thường bắt gặp gồm có bàn trà, salon, bàn ăn, giường, sập, tủ kệ. Yêu cầu của loại gỗ này đó chính là vừa phải phô diễn được vẻ đẹp sang trọng, đẳng cấp cho gia chủ, vừa đảm bảo độ bền sử dụng lên đến hàng trăm năm.

Xu hướng công nghiệp và phát triển của ngành gỗ quý hiếm

Trước thực trạng ngày càng khan hiếm của nguồn gỗ hiếm được trồng trong tự nhiên, việc lên kế hoạch bảo vệ chúng là điều rất cần thiết. Nhưng khi đứng trước các quy định ngày càng bị siết chặt, ngành gỗ Việt Nam cũng theo đó mà đang bắt đầu có những bước chuyển mình phù hợp, cụ thể:

• Chuyển từ gỗ tự nhiên thành gỗ rừng trồng: Ngày nay, không thiếu các dự án trồng rừng như gỗ Gụ, gỗ Sưa, gỗ Hương đang dần được đẩy mạnh. Đây là một xu hướng tất yếu để đảm bảo nguồn cung hợp pháp và lâu bền.
• Nhập khẩu một số loại: Thay vì trực tiếp khai thác nguồn gỗ trong nước, nhiều doanh nghiệp đang có hướng đi mới đó là nhập một số loại gỗ có đặc tính tương tự từ các quốc gia khác, chẳng hạn như gỗ Hương Nam Phi, gỗ Sồi Nga.
• Ứng dụng công nghệ trong sản xuất: Thay vì phải tốn hàng giờ để điêu khắc một chi tiết, các dòng máy hiện đại như CNC sẽ hỗ trợ cắt gọt các chi tiết phức tạp. Mục đích là giúp tăng năng suất hiệu quả, đảm bảo độ chính xác cao và tránh làm lãng phí các vật liệu đắt đỏ.
• Chú trọng vào nguồn gốc: Ngày nay, người tiêu dùng đang ngày càng quan tâm đến những vấn đề liên quan đến sức khỏe và không gây hại đến môi trường. Vì vậy, việc cung cấp nguồn gốc rõ ràng sẽ giúp sản phẩm đạt được sự tin cậy hơn trong mắt người dùng.

Hy vọng với những chia sẻ vừa rồi, quý khách có thêm cho mình nhiều kiến thức về các loại gỗ quý. Mỗi loại sẽ mang đến những vẻ đẹp độc đáo, giá trị riêng nhưng hầu hết đều giúp tôn lên vẻ đẹp sang trọng, đẳng cấp của sản phẩm. Nếu quý khách cũng dành sự yêu thích cho những loài gỗ hiếm có khó tìm này, hãy đến ngay Hưng Phát Sài Gòn để khám phá những bộ sofa chất lượng được làm từ chúng nhé.